چه کسی داستان مادام بوواری را تعریف می کند؟

eyshe-modam-173

چه کسی داستان مادام بوواری را تعریف می کند؟

این روزها مادام بوواری را دوباره مو به مو می خوانم و بسیار بسیار لذت می برم. جالب این که راوی در این رمان تغییر می کند و این تغییر بسیار به ظرافت انجام می شود طوری که اولین بار که این رمان را می خواندم متوجه تغییر راوی نشده بودم. شروع رمان این جمله است: ” در کلاس مطالعه بودیم که مدیر وارد شد، به دنبالش شاگرد تازه ای با لباس عوامانه آمد و فراشی که یک میز تحریر بزرگ را می آورد…” زاویه دید اول شخص جمع است. شاگردان کلاس روایت را شروع می کنند. بعد این راوی ناپدید می شود و تا پایان کتاب نیز ظاهر نمی شود و راوی بعدی دانای کل است.
چند روزی ذهنم درگیر این مطلب بود که چرا فلوبر از این راوی استفاده کرده، آیا راوی کل شاگردهای کلاس هستند و این که چرا این راوی تا پایان کتاب بازنمی گردد؟

تا دوستی کتاب عیش مدام  از یوسا را معرفی کرد که مدتی در گوشه ی کتابخانه جاخوش کرده بود و نمی خواندمش.

چه کسی داستان مادام بوواری را تعریف می کند؟
یوسا در این کتاب به راوی اول شخص جمع : “مای” اسرار آمیز اشاره کرده است . راویی که پنهان در پشت اول شخص جمع داستان را آغاز می کند، کیست؟ او آدمی است که در صحنه حضور دارد، بخشی از دنیایی است که ما و صفش را می شنویم.  یعنی شخصی که حرف می زند صرفا راوی نبوده، بلکه مشارکتی فعال داشته است . این دیدگاه فضایی – روایی که درون دنیای روایت شده جای دارد- تمهیدی است که قدمت آن به خود ژانر رمان می رسد و ظاهرا به این علت انتخاب شده که صورت واقعی به روایت ببخشد و داستان را باورکردنی تر کند.

هویت این راوی اسرار آمیز است، تنها نه از آن روی که درباره شخص خود چیزی نمی گوید، بلکه از آن روی که به صیغه ی اول شخص جمع حرف می زند و می تواند شخصیت جمعی باشد،  بنابراین راوی اول مادام بوواری باعث  القای این احساس به خواننده می شود که داستانی که تعریف می کند حقیقت دارد.
پس از آن راوی دانای کل می شود و از لحاظ کمی این راوی بیشترین نقش را در داستان دارد. اوست که کم و بیش تمام ماجراهای رخداده را تعریف می کند. اوست که تعیین می کند چه داده هایی به خواننده منتقل شود و چه داده هایی تا چه زمانی از چشم او پنهان بماند. در مادام بوواری راوی دانای کل، استفاده از این آزادی را منحصر به خود می کند، و آن را با توجه به قواعد دقیقی به کار می گیرد که برای پنهان داشتن حضور او یا آشکار کردن حضور او در وضعی مشخص و گریزناپذیر نهاده شده است. بنابراین این راوی دانای کل نه یک که دو تاست و این بستگی به میزان آشکارگی او و دخالت او در دنیای روایت شده دارد. راوی دانای کل اصلی در مادام بوواری، راوی نامرئی است. ناظری خونسرد و موی شکاف که خود را نشان نمی دهد و از ان چیز عینی یا ذهنی که گزارش می دهد بازشناخته نمی شود. قاعده ای که به او امکان نامرئی شدن می دهد قاعده ی بی طرفی است. او آن چه را که روی می دهد تعریف می کند اما داوری نمی کند.

Be Sociable, Share!

پاسخی بنویسید

*